Crossmediale hulp bij Wob-verzoeken. (Wet openbaarheid van bestuur)
Reset
De crisis maakt het op alle fronten noodzakelijk om de bestedingen, zowel financien als tijd, eens goed onder de loep te nemen. Daar moet nog meer een prioritering in aangebracht worden. Dit geldt voor alle werkenden in Nederland, zowel ambtenaren als burgers. Iets dat daarbij van cruciaal belang is, is de beschikbaarheid van informatie. Een middel om niet direct beschikbare informatie op te kunnen vragen is de Wet openbaar bestuur, kortweg de Wob genoemd. Dit verzoek gaat in op het ondersteunen van van het aanvraagproces: het procesmanagement en realiseren van een duurzaam oplossing voor informatieverstrekking over het verloop en de resultaten van Wobverzoeken. Deze oplossingen moeten er voor zorgen dat het indienen van een Wob verzoek laagdrempeliger wordt en efficientie van Wob verzoeken voor alle betrokken partijen verbeterd.
Wat is de Wob?
De Wet openbaar bestuur (Wob) geeft betrokken burgers de mogelijkheid om informatie rond alles wat te maken heeft met beleid, de voorbereiding en de uitvoering op te vragen zolang het in documenten ligt. In principe is alle overheidsinformatie openbaar, maar de openbaarmaking ervan is in gevallen passief. Natuurlijk zijn er enkele uitzonderingen, zoals privacygevoelige gegevens. Een voorbeeld van deze verhoudingen is een verkenning van OCW in 2007, daar is in het programma Informatiebeleid Publiek gebleken dat 80% van de gegevens in beheer bij OCW en/of uitvoeringsorganisaties van OCW geschikt is om openbaar te maken. Zeer recent zijn de diverse Wobs op het gebied van bonnetjes bekend of de verzoeken rond Irak die leidden tot het onderzoek van de Commissie Davids naar de inval in Irak.
De bedoeling van de wetgever is de burger een middel in handen te geven om buitenparlementaire controle uit te oefenen. Dat is bij veel bestuursorganen belangrijk al worden ze door een gemeenteraad, provinciale staten of het parlement direct aangestuurd. Toch zijn er veel gevallen waar dat niet het geval is en dit de enige controle op beleid is.
In de praktijk kan een Wob verzoek veel tijd in beslag nemen: op een Wob verzoek moet binnen twee weken een beslissing gemaakt worden. Deze beslissing is te verdagen met twee weken. Wanneer er zeer bewerkelijke informatie opgevraagd wordt kan de beslissing nog 4 weken langer uitgesteld worden.
Om de Wob procedure te versnellen wordt vanaf 1 oktober 2009 de bestuurlijke boete ingevoerd. Dit betekent dat een aanvrager de overheid een boete op laten leggen als de termijn voor een beslissing overschreden wordt.
Met deze invoering is er nog meer belang bij dat Wob verzoeken op een goede manier gedaan worden. Want hoewel de alertheid van de overheid door de bestuurlijke boete waarschijnlijk groter zal worden, niemand er voordeel van wanneer de overheid van belastinggeld boetes gaat betalen aan iemand die eigenlijk zit te wachten op gegevens. Een ander gevaar dat door experts gesignaleerd wordt is dat Wob verzoeken vaker afgewezen zullen worden om zo geen antwoord te hoeven formuleren of dat er te pas en te onpas er uitzonderingsgronden worden uitgevoerd.
Wat is de Woberator
De Woberator is een concept voor een lerende robot die automatisch wobverzoeken in kan dienen. Van de reacties die de robot terug krijgt, van afwijzingen tot antwoord, leert deze de semantiek van de overheid en kan deze weer inzetten voor het formuleren van nieuwe aanvragen. De robot managed het hele proces, van eerste aanvraag, naar antwoord, correspondentie met de overheid en publicatie van alle informatie die geproduceerd of beschikbaar wordt. Gebruikers kunnen de robot ook zelf bedienen om een eigen wobverzoek van a to z doen.
En nu echt...
Deze robot is op dit moment natuurlijk nog een utopie. De mate van kunstmatige intelligentie die daarvoor nodig is bestaat nog niet of is te kostbaar. Eén van de eerste struikelpunten voor de robot is al de formulering van een Wobverzoek. Dit komt zo nauw, dat een verkeerde hoofdletter al kan leiden tot een afwijzing van het verzoek. Er zal dus altijd een menselijke check plaats moeten vinden. Maar net zoals de eerste machines - waar stiekum een mens in de kast zat - kan de menselijke en proceskant van de Woberator wel opgepakt worden. Ook zijn voor veel situaties redelijk standaard oplossingen te bedenken.
Zo kan de content, die nodig is om anderen te ondersteunen bij het doen van een wobverzoek, wel gemaakt worden. Deze ondersteuning heeft onder meer het effect dat:
- Mensen meer gericht een Wobverzoek in kunnen dienen, waardoor ze een grotere kans hebben om een inhoudelijk antwoord te krijgen.
- De overheid kwalitatief betere wobverzoeken ontvangt en deze dus sneller kan behandelen.
- Openbaarheid van gegevens zowel bij burgers als de overheid wordt gestimuleerd.
Aanpak
Dit project maakt het mogelijk om de betrokken burger te helpen met het indienen van een Wobverzoek zonder een sfeer van "wobben" om het "wobben" te creeëren. Online zullen verschillende soorten hulpmiddelen beschikbaar gemaakt worden, zoals:- Instructievideo’s op youtube, de video’s zullen ingaan op praktijksituaties (zie als voorbeeld Wikis in plain English). De video’s zijn aanklikbaar zodat binnen de video’s genavigeerd kan worden (zie bijvoorbeeld de video’s van BooneOakley)
- Uitgewerkte procesdiagrammen en beslisbomen van een wobverzoek
- Templates en voorbeeldteksten voor de verschillende stappen in het proces van een Wobverzoek
Geproduceerde teksten en afbeeldingen kunnen eventueel ook als downloadbaar boek verwerkt worden.
Een bezoeker kan op verschillende manieren de content benaderen:
- Vanuit de processchema’s kunnen de video’s bekeken worden en kunnen voorbeeldteksten en templates bekeken en gedownload worden
- Vanuit de beschrijving van de video’s kan het processchema bekeken worden
- Bij de templates en de voorbeeldteksten kunnen de bijbehorende video’s en het processchema bekeken worden.
Mensen die gebruik maken van de diensten worden gemotiveerd om hun bevindingen en resultaten te delen zodat deze gebruikt kunnen worden voor een verdere verbetering van de dienstverlening.
Alle content zal samengebracht worden op www.woberator.nl
Contact
Sebastiaan ter Burg & Brenno de Winter
Site waarop bezoeker inzicht kan krijgen in onafhankelijke profielen van Tweede Kamerleden »
